کنترل کیفیت در تولید قراردادی در سه مقطع انجام میشود: پیش از تولید با تعریف مشخصات فنی و نمونه شاهد و کنترل مواد اولیه، حین تولید با بازدید و نمونه‌برداری، و پس از تولید با آزمایش در آزمایشگاه معتبر و پیگیری شکایات مشتری. ابزارهای اصلی شامل پیوست فنی قرارداد، نمونه شاهد امضاشده، شماره سری روی هر بسته و آزمایش دورهای مستقل است. صاحب برند مسئول نهایی کیفیت است و نمی‌تواند این مسئولیت را کاملاً به کارخانه واگذار کند.
چرا مسئولیت کیفیت با صاحب برند است؟
مشتری محصول را با نام برند می‌شناسد و می‌خرد، نه با نام کارخانه. اگر محصولی مشکل داشته باشد، شکایت به برند می‌رسد، فروشگاه با برند تماس می‌گیرد و اعتبار برند آسیب می‌بیند. از نظر مقررات هم صاحب برند در قبال محصولی که به نامش عرضه میشود مسئولیت دارد.
به همین دلیل واگذاری کامل کنترل کیفیت به کارخانه یک اشتباه رایج است. کارخانه کنترل کیفیت داخلی خودش را دارد، اما منافع او همیشه با منافع شما یکی نیست. مثلاً در شرایط گرانی مواد اولیه، فشار برای کاهش هزینه روی کارخانه است.
کنترل پیش از تولید
بیشتر مشکلات کیفی را میشود پیش از شروع تولید پیشگیری کرد. پایه این کار، تعریف دقیق محصول است. اگر مشخصات به صورت عددی و قابل اندازه‌گیری نوشته نشود، بعداً معیاری برای اعتراض ندارید.
- پیوست فنی قرارداد با مشخصات قابل اندازه‌گیری
- نمونه شاهد امضاشده توسط هر دو طرف
- مشخصات مواد اولیه و تأمین‌کنندگان مجاز
- تأیید نمونه بسته‌بندی و چاپ پیش از تیراژ اصلی
نظارت حین تولید
حضور در اولین سری تولید هر محصول جدید بسیار ارزشمند است. در این حضور می‌بینید مواد اولیه واقعاً همان مواد توافق‌شده است، فرایند طبق دستور انجام میشود و بسته‌بندی روی دستگاه درست می‌نشیند.
برای سری‌های بعدی، بازدید سرزده دورهای و نمونه‌برداری از خط تولید کافی است. اگر خودتان دانش فنی ندارید، میتوانید یک کارشناس کنترل کیفیت مستقل را به صورت پارهوقت برای این کار به کار بگیرید. هزینه این کار در مقایسه با هزینه یک سری محصول معیوب ناچیز است.
آزمایش پس از تولید
هر سری تولید باید شماره سری مشخص داشته باشد تا در صورت مشکل، بتوانید فقط همان سری را ردیابی و جمعآوری کنید. از هر سری چند بسته به عنوان نمونه نگهداری نگه دارید تا پایان تاریخ انقضا.
آزمایش دورهای محصول در یک آزمایشگاه معتبر و مستقل از کارخانه، تصویر واقعی‌تری از کیفیت میدهد. نتایج کارخانه را رد نکنید، اما فقط به آن‌ها تکیه هم نکنید. فاصله آزمایش‌ها را بر اساس حساسیت محصول تعیین کنید.
شکایت مشتری؛ منبع اطلاعات رایگان
شکایت مشتری اغلب اولین نشانه افت کیفیت است. اگر شکایات را ثبت و دسته‌بندی کنید، الگوها زود دیده می‌شوند. مثلاً اگر چند شکایت درباره یک شماره سری خاص برسد، می‌دانید مشکل از کجاست.
یک راه ساده، درج شماره تماس یا راه ارتباطی روی بسته است. برندهایی که این مسیر را باز می‌گذارند، مشکلات را زودتر از رقبا می‌فهمند و اعتماد بیشتری هم می‌سازند.
وقتی کیفیت افت کرد چه کنیم؟
اول مشکل را با شواهد مستند کنید: شماره سری، نتیجه آزمایش و مقایسه با نمونه شاهد. سپس طبق بند مرجوعی قرارداد با کارخانه وارد مذاکره شوید. اگر مشکل ایمنی مصرف‌کننده را تهدید می‌کند، جمعآوری محصول از بازار را به تأخیر نیندازید.
اگر افت کیفیت تکرار شد، وقت آن است که جایگزین را جدی بررسی کنید. وابستگی به یک کارخانه بدون گزینه جایگزین، دست شما را در این شرایط می‌بندد.
سؤالات پرتکرار
برای شروع مفید است اما کافی نیست. آزمایش دورهای مستقل در آزمایشگاه معتبر و بازدید از خط تولید، تصویر دقیقتری از کیفیت واقعی به شما میدهد.
این موضوع باید در قرارداد مشخص شود. رایج است که آزمایشهای روتین کارخانه با خودش باشد و آزمایشهای مستقل صاحب برند با خود او، مگر اینکه نتیجه، عیب را ثابت کند.
شماره سری امکان ردیابی هر بسته تا تاریخ و شرایط تولید را میدهد. در صورت مشکل، فقط سری معیوب جمعآوری میشود و نه کل محصول.
میتوانید یک کارشناس کنترل کیفیت مستقل را به صورت پارهوقت به کار بگیرید یا با مجموعهای کار کنید که نظارت کیفی را به عنوان بخشی از خدمات انجام میدهد.
دست کم تا پایان تاریخ انقضای همان سری. این نمونهها در صورت شکایت یا اختلاف، مرجع مقایسه و آزمایش هستند.